Burç Sembolleri: 12 Burcun Simgesi, İşareti ve Anlamı

Her burcun bir sembolü var, çünkü her biri gökyüzünde görülen bir resimden doğdu. Güneş bir yıl boyunca gökyüzünü bir kez dolaşıyormuş gibi görünür; astronomlar bu yola ekliptik der. Eski gözlemciler bu yol boyunca uzanan yıldızları takip etti ve onları akılda kalan figürlere bağladı. Zamanla bu yol 30 derecelik 12 eşit dilime bölündü ve her dilime yakınındaki figürün adını verdi. Bugün kullandığımız 12 burçlu zodyak böyle ortaya çıktı.

Kelimenin kendisi de bunu anlatır. "Zodyak", Yunanca zodiakos kyklos, yani küçük hayvanlar çemberi sözünden gelir. On iki sembolün on biri canlıdır: ya insan ya hayvan. Tek istisna Terazi'dir, bütün çemberdeki tek nesne. Burçları araştıran biri genellikle önce kişilik özellikleriyle ve uyum tablolarıyla karşılaşır. Oysa resimler en eski katmandır ve bugünkü burç yorumlarından binlerce yıl önce vardı.

Aşağıdaki tablo her burcun resmini, işaretini, Unicode kodunu, elementini ve yaygın tarihlerini bir araya getiriyor. Güneş'in burç değiştirdiği an gece yarısına yakın düşen yıllarda sınır bir gün kayabilir.

Elementler hep aynı sırayla gelir: ateş, toprak, hava, su. Bu döngü çemberin etrafında üç kez tekrarlanır. Her elementin neyi temsil ettiğini burç elementleri yazısında bulabilirsin.

Resimlerin çoğu Mezopotamya'dan gelir. Babilli astronomlar yaklaşık 3.000 yıl önce, bugün ilk kelimeleriyle MUL.APIN diye bilinen bir yıldız kataloğu derledi. Orada "Ay'ın yolundaki" takımyıldızlar sayılır; aralarında Gökyüzü Boğası, Büyük İkizler, Aslan, Akrep ve Keçi Balık da vardır. Babilliler MÖ 5. yüzyıl civarında bu yolu astronomi hesapları için 12 eşit parçaya bölmüştü bile.

Yunanlar figürleri devraldı ve onlara mitler giydirdi. Boğa, Avrupa'yı kaçırmak için boğa kılığına giren Zeus oldu. Aslan, Herakles'in öldürdüğü Nemea aslanına dönüştü. Yengeç ise Hera'nın, Hidra ile dövüşen aynı kahramanın ayağını ısırsın diye gönderdiği hayvandı. Romalılar figürleri Latince adlarla sonraki çağlara taşıdı. Türkçe adların çoğu da bu resimlerin doğrudan karşılığıdır: Koç, Boğa, Aslan ve Akrep bunlardan birkaçı.

Her sembolün bir resmi, bir hikâyesi ve bir işareti var. Koç'tan Balık'a doğru sırayla:

Koç

Sembol koçtur. Babilliler bu yıldızlara Ücretli Adam, yani tarlada çalışan rençber derdi; Yunanlar ise Argonotlar hikâyesindeki altın postlu koçu gördü. İşaret, tabanda birleşen iki kıvrık boynuzu çizer, önden bakılan bir koç başı gibi. Koç burcu astrolojik yılı ilkbahar ekinoksunda açar.

Boğa

Sembol boğadır, gökyüzünün en eski figürlerinden biri. Gılgamış Destanı'nda Gökyüzü Boğası geçer, boğanın omzunda da Ülker yıldız kümesi parlar. İşaret, üstünde hilal olan bir dairedir: yuvarlak baş ve boynuzlar. Burcun portresi Boğa burcu yazısında.

İkizler

Sembol iki kardeşi gösterir. Babilliler Büyük İkizler derdi; Yunanlar onlara ölümden sonra bile ayrılmayan Kastor ile Polluks adını verdi. Takımyıldızın en parlak iki yıldızı bugün de bu adları taşır. İşaret Roma rakamı II'ye benzer: üstten ve alttan birleşen iki dikey çizgi. İkizler burcu yazısına da göz atabilirsin.

Yengeç

Sembol yengeçtir. İşaret, birbirine dönük iki küçük kıvrımdır; yan yatmış bir 69'a benzer ve çoğunlukla yengecin kıskaçları diye okunur. Başka bir yorum, yaz gündönümünde yolundan geri dönen Güneş'i görür. Yengeç burcu yılın en uzun gününde başlar.

Aslan

Sembol aslandır; Babilliler de bu yıldızlarda bir aslan görüyordu. Kalbinde "küçük kral" anlamına gelen Regulus parlar. İşaret uzun kuyruklu bir halkadır ve ya yele ya da kuyruk diye okunur. Portrenin tamamı Aslan burcu yazısında.

Başak

Sembol, elinde bir başak tutan genç bir kızdır. Babilliler bu yıldızlara Saban İzi derdi, en parlakları bugün hâlâ "başak" anlamına gelen Spika adını taşır. Yunanlar burada yeryüzünü en son terk eden ölümsüz, adalet tanrıçası Astrea'yı gördü. İşaret, son bacağı halkaya kıvrılan bir M'dir; bir açıklama onu Yunanca "bakire" demek olan parthenos kelimesinin ilk harflerine bağlar. Burcun tamamı Başak burcu yazısında.

Terazi

Sembol terazidir, zodyaktaki tek nesne. Babilliler burada zaten bir terazi görüyordu; Yunanlar ise uzun süre bu yıldızları Akrep'in kıskaçları saydı ve teraziyi Romalılar geri getirdi. En parlak iki yıldızın Arapça adları hâlâ "güney kıskacı" ve "kuzey kıskacı" anlamına gelir. İşaret, düz bir çizginin üstünde terazinin kolunu çizer; bazıları burada sonbahar ekinoksunda ufukta batan Güneş'i görür. Devamı Terazi burcu yazısında.

Akrep

Sembol akreptir; kalbinde kırmızımsı Antares yıldızı durur. Bir Yunan mitine göre akrep avcı Orion'un üzerine gönderildi ve ikisi gökyüzünün iki ucuna yerleşti: Akrep doğarken Orion batar. İşaret, son bacağı iğneyle biten bir M'dir. Daha fazlası Akrep burcu yazısında.

Yay

Sembol, yayını geren bir kentaurdur, yarı insan yarı at. Babillilerde bu figür Pabilsag'dı, bazen hayvan gövdesiyle çizilen kanatlı bir okçu. Kentaurun oku yanı başındaki Akrep'in kalbi Antares'e nişan alır. İşaret yalnızca oku tutar: çapraz yukarı bakan, üstünde kısa bir çizgi olan bir ok. Yay burcu yazısı burcu ayrıntılı anlatır.

Oğlak

Sembol balık kuyruklu bir keçidir, belki zodyağın en tuhaf yaratığı. Babilliler onu tatlı suların ve bilgeliğin tanrısı Ea'ya bağlardı. Yunanlar ise canavar Tifon'dan kaçarken nehre atlayıp yarı balığa dönüşen Pan'la ilişkilendirdi. İşaret için en yaygın açıklama, keçinin boynuzuyla kıvrık balık kuyruğunu tek çizgide birleştirdiğidir; bir başkası onu Yunanca "teke" demek olan tragos kelimesinin ilk harflerinden türetir. Oğlak burcu yazısı burcu bütün yönleriyle ele alır.

Kova

Sembol, bir testiden su döken adamdır. Babilliler ona Büyük Olan derdi, Yunanlar da tanrıların sakisi Ganymedes ile özdeşleştirdi. İşaret, alt alta iki dalgalı çizgidir, akan su gibi. Birçok kişinin şaşırdığı yer burası: Kova bir hava burcudur ve gelenek resimdeki suyu insanlarla paylaşılan fikirler ve bilgi olarak okur. Ayrıntılar Kova burcu yazısında.

Balık

Sembol, bir iple birbirine bağlı, ters yönlere yüzen iki balıktır. Bir Yunan mitine göre Afrodit ile oğlu Eros, Pan'ın da kaçtığı aynı canavar Tifon'dan kurtulmak için balığa dönüştü ve birbirlerini kaybetmemek için kendilerini bağladı. İşaret, sırt sırta duran iki yayı birleştiren bir çizgidir: balıklar ve aralarındaki ip. Döngü Balık burcu ile kapanır.

İşaretler, resimlerin birkaç çizgiye indirilmiş kısaltmasıdır. Bugün tanıdığın biçimler Orta Çağ'ın Yunanca ve Latince yazmalarında yerleşti, matbaa da onları tek tipe soktu. Bazıları hayvandan bir parça saklar: koçun boynuzları, boğanın başı, akrebin iğnesi. Bazıları bir nesneyi saklar, ok ya da terazinin kolu gibi. Başak ve Oğlak gibi birkaçının birden fazla açıklaması var ve tarihçiler tek bir açıklamada uzlaşmış değil.

12 işaret, Unicode'un Çeşitli Semboller bölümünde Koç için U+2648'den Balık için U+2653'e kadar sırayla durur. Bu yüzden mesajlarda, belgelerde ve sosyal medya profillerinde sorunsuz çalışır. Hepsini sırayla kopyalamak istersen tek satır yeterli: . Tek tek yazmak için en kısa yollar şunlar:

• Telefon: emoji klavyesini aç ve burcun adını arat, örneğin "Aslan". İşaret renkli bir karenin içinde gelir. Klavye Türkçe adı tanımazsa İngilizce adı ("Leo") dene.
• Mac: Control, Command ve boşluk tuşlarıyla Karakter Görüntüleyici'yi aç, burcun adını arat.
• Windows: Word'de kodu yaz (Koç için 2648) ve Alt ile X tuşlarına birlikte bas. Başka uygulamalarda Windows tuşu ile nokta tuşu emoji panelini açar.
• Web sayfası: HTML karşılıkları Koç için ♈, Balık için ♓ aralığındadır.

Aynı işaretin bazen sade, bazen mor bir kutu içinde görünmesinin de bir nedeni var. Unicode işaretin ardından görünmeyen bir seçici koymaya izin verir: U+FE0E düz metin biçimini, U+FE0F emoji biçimini ister. Astroloji programları metin biçimini kullanır; harita çarkında sade siyah işaretler görmen bundandır. Bir de on üçüncü karakter var: Yılancı takımyıldızı için ⛎ (U+26CE). Japon telefonlarının emoji setleriyle Unicode'a girdi, 12 burcun arasında yeri yoktur. Hikâyesi Yılancı burcu yazısında.

Dört elementin eski simyadan kalma kendi sembolleri vardır: ateş yukarı bakan bir üçgen (U+1F702), su aşağı bakan bir üçgen (U+1F704), hava ortasından çizgi geçen yukarı üçgen (U+1F701), toprak ortasından çizgi geçen aşağı üçgendir (U+1F703). Birçok yazı tipinde bu karakterler bulunmaz; astrologlar onları çoğu zaman elle çizer ya da renkle gösterir: ateşe kırmızı, toprağa yeşil ya da kahverengi, havaya sarı, suya mavi.

Resimler de elementi taşır. Ateş burçları Koç, Aslan ve Yay'ın hepsinde güçlü ve hareket hâlinde hayvanlar vardır; ayrıntılar ateş burçları yazısında. Toprak burçları Boğa, Başak ve Oğlak tarlayı ve dağı anlatır: çalışan hayvan, olgun başak, kayalara tırmanan keçi (toprak burçları). Hava burçları İkizler, Terazi ve Kova, resimlerinde hiç hayvan olmayan tek elementtir: konuşan iki kardeş, bir terazi, suyunu paylaşan bir insan (hava burçları). Su burçları Yengeç, Akrep ve Balık'ın hepsi zırhlıdır: yengecin kabuğu, akrebin plakaları, balığın pulları (su burçları).

Üç niteliğin klasik bir işareti yoktur, ama resimler onları da anlatır. Öncü burçlar Koç, Yengeç, Terazi ve Oğlak, her biri bir ekinoks ya da gündönümüyle bir mevsimi açar. Sabit burçlar Boğa, Aslan, Akrep ve Kova mevsimin ortasında durur; resimleri Hezekiel'in vizyonundaki dört canlıyı (öküz, aslan, kartal ve insan) hatırlatır, çünkü bazı gelenekler Akrep'e kartal imgesini de verir. Değişken burçlar İkizler, Başak, Yay ve Balık mevsimleri kapatır ve üçü çift figürdür: iki kardeş, tek gövdede insan ile at, iki balık. Eski astrologlar onlara çift burçlar derdi.

Bir doğum haritasında burçlar çoğu zaman yalnızca işaretleriyle görünür. Çarkın dış kenarında, her biri kendi 30 derecelik diliminde sıralanırlar ve her gezegenin konumu derece, işaret ve dakika olarak yazılır. "1422", Aslan'ın 14 derece 22 dakikası demektir. Gezegenlerin de işaretleri vardır: Güneş ☉, Ay ☽, Merkür ☿, Venüs ♀, Mars ♂, Jüpiter ♃, Satürn ♄, Uranüs ♅, Neptün ♆, Plüton ♇. Bir gezegenin yanındaki ℞ ise o gezegenin retro hareket ettiğini gösterir.

İşaretler her dilde aynıdır; on ikisini bir kez öğrendiğinde dünyanın her yerinde basılmış bir haritayı okuyabilirsin. Haritanda Güneş burcundan çok daha fazla sembol var. Ay, yükselen ve her gezegen kendi burcunda durur. Güneş'ten sonra çoğu zaman en önemli nokta sayılan yükseleni bulmak için yükselen burç tablosu işine yarar. İki sembolün bir ilişkide nasıl buluştuğunu görmek istersen en uyumlu burçlar yazısı onları element ve açıya göre yan yana koyar.

Tam olarak değil. Dünya'nın ekseni, yavaşlayan bir topacın sapı gibi gökyüzünde geniş bir daire çizer; presesyon denen bu hareket bir turu yaklaşık 26.000 yılda tamamlar. Sonuçta ilkbahar ekinoksu takımyıldızların önünde yaklaşık 2.150 yılda bir burç boyu geriler. Babilli ve Yunan astronomların döneminde Koç takımyıldızında duran bu nokta bugün Balık takımyıldızındadır. Batı astrolojisi burçları mevsimlere bağladığı için bu kayma burcunu değiştirmez: Koç, arkasında hangi yıldızlar olursa olsun ilkbahar ekinoksunda başlar. Takımyıldızların boyları da birbirinden farklıdır, burçlar ise eşit dilimlerdir; Güneş'in yolundaki 13. takımyıldızın hikâyesi Yılancı burcu yazısında.

Burcunun sembolü bir başlangıç noktasıdır: gelenek bu resmi, Güneş'in o burçtan geçtiği yılın dönemine bağlar. Koç başlangıçtan, Terazi tartmaktan, Balık sınırların ötesine uzanan bağlardan söz eder. Bu resimler geleneğin her burç için neyi öne çıkardığını hatırlamana ve burçları her haritada hızla tanımana yardım eder; bu bilgilerle ne yapacağın ise sana kalır. 12 burcun ve arkasındaki gökyüzünün tamamını görmek için zodyak rehberi hepsini bir araya getiriyor.