Efemeris: istediğin ay için günlük gezegen konumları

Efemeris, Güneş'in, Ay'ın ve gezegenlerin gün gün nerede durduğunu gösteren bir tablodur. Astronomlar bu tabloları yüzyıllardır teleskoplarını doğrultmak ve gemilere rota çizmek için yayımlıyor; astrologlar da aynı tablolarla doğum haritası çıkarır, transitlerin zamanını belirler ve hangi gezegenin retroda olduğuna bakar.

Basılı bir astroloji efemerisi genellikle her gün için gece yarısına ya da öğlene ait bir satır verir ve her cismin zodyaktaki konumunu burç, derece ve dakika olarak yazar. Bu sayfa da aynısını yapar: seçtiğin ayı, 1900 ile 2099 arasında, her seferinde yeniden hesaplar.

Her satır bir gün, her sütun bir gök cismidir: Güneş, Ay, Merkür, Venüs, Mars, Jüpiter, Satürn, Uranüs, Neptün, Plüton, gerçek Ay düğümü ve ortalama Lilith. 16° Akrep 39′ gibi bir hücre, cismin Akrep burcunda 16 derece 39 dakikada durduğunu gösterir. Bir burç 30 dereceden, bir derece de 60 yay dakikasından oluşur.

Örneğin 1 Kasım 2026, 00:00 UT için tablo şunu gösterir: Güneş 8°34′ Akrep, Ay 27°28′ Yengeç, Merkür R işaretiyle 16°39′ Akrep, Venüs yine R ile 26°14′ Terazi. O gün hem Merkür hem Venüs retrodadır; sonraki satırlarda Merkür'ün 13 Kasım'da, Venüs'ün ise ertesi gün direkt harekete geçtiği görülür.

Bir cisim yeni bir burçta ilk kez göründüğü gün simgesi altın rengine döner; böylece bir sütunda aşağı indikçe burç değişimleri hemen göze çarpar. Her değişimin tam anı tablonun altında listelenir.

Evrensel zaman (UT), Greenwich meridyenindeki saattir; efemerislerin çoğu tek bir tablo bütün dünyaya yetsin diye 00:00 UT için basılır. Kendi saatine göre bir konum bulmak için o tarihte saat diliminin UT'den ne kadar farklı olduğunu, yaz saati dahil, hesapla.

İstanbul'da saat yıl boyunca UT'nin üç saat ilerisindedir, yani 00:00 UT satırı orada gece 03.00'e denk gelir. New York'ta kışın saat beş saat geridedir, yani aynı satır bir önceki günün akşamı 19.00'dur. Ay saatte yaklaşık yarım derece ilerlediği için Ay'da saat önemlidir; Satürn ya da Plüton için pek fark etmez.

Bir konumun yanındaki R, gezegenin o gün retroda olduğunu gösterir: Dünya'dan bakıldığında zodyakta geriye doğru gidiyordur. Uzayda gezegen Güneş'in çevresinde ileri gitmeyi sürdürür; Dünya onu geçer ya da o Dünya'yı geçer ve birkaç hafta boyunca yıldızlara göre konumu geriye kayar, sonra yeniden ileri döner.

Hareketin yön değiştirdiği günlere durağanlık denir; tablo bunları saatleriyle birlikte ayın altında listeler. Güneş ve Ay hiçbir zaman retroya girmez. Merkür yılda genellikle üç, bazen dört kez, Venüs 19 ayda bir, Mars yaklaşık 26 ayda bir retroya girer; Jüpiter'den Plüton'a gezegenler ise her yılın dört ila beş ayını retroda geçirir. Bir yılı tek bakışta görmek istersen retro takvimi her döngüyü tek sayfada gösterir.

Ay düğümleri, Ay'ın yolunun ekliptiği, yani Güneş'in yıllık yolunu kestiği iki noktadır. Tablo Kuzey Düğüm'ü, astrologların Kuzey Ay Düğümü hesaplayıcısında okuduğu gerçek konumuyla verir. Düğüm ortalamada günde yaklaşık üç yay dakikası geriye gider ama salınır: bazı günler durur ya da biraz ileri kayar, bu yüzden R işareti bir görünür, bir kaybolur.

Kara Ay Lilith, Ay yörüngesinin Dünya'ya en uzak noktası, yani apojesidir. Tablo, efemerislerin çoğunun bastığı düzgün ortalama nokta olan ortalama Lilith'i verir; bu nokta düzenli olarak ileri gider ve zodyağı dokuz yıla yakın bir sürede dolaşır. Kara Ay Lilith hesaplayıcısı gerçek, yani oskülatör noktayı da gösterir.

Tablonun altında ayın olayları zaman sırasıyla yer alır: yeniay, ilk dördün, dolunay ve son dördün, her biri Ay'ın bulunduğu burçla; Güneş'ten Plüton'a bir gezegenin yeni bir burca girdiği an; ve bir gezegenin retroya girdiği ya da direkt harekete geçtiği her durağanlık. Bir Ay düğümüne yeterince yakın düşen yeniay ya da dolunay tutulma olarak işaretlenir.

Ay iki üç günde bir burç değiştirdiği için kendi burç geçişleri listeye alınmaz; her değişim Ay'ın sütununda görünür. Ay takvimi evreleri gün gün verir.

Konumlar doğum haritası ile aynı motordan gelir: Güneş ve gezegenler için VSOP87, Ay, Plüton ve düğümler için Meeus serileri. Işık zamanı, aberasyon ve nütasyon düzeltmeleri uygulandığı için her boylam görünür ve jeosentriktir, o tarihin gerçek ekinoksundan ölçülür. Retro hareket, her cismin gece yarısı çevresindeki günlük hareketinden okunur.

Motoru örnek tarihlerde Swiss Ephemeris ile karşılaştırıyoruz: Güneş'ten Plüton'a fark 10 yay saniyesinin, ortalama Lilith'te birkaç yay saniyesinin, gerçek düğümde bir yay dakikasının altında kalır. Tablo her konumu tam dakikaya keser ve asla yukarı yuvarlamaz; bu yüzden 29°59′ gösterilen bir gezegen henüz burç değiştirmemiştir. Her şey tarayıcında çalışır, CSV dosyası da orada oluşturulur.

Astroloji bu konumları bir semboller geleneği olarak okur. Efemerisin kendisi ise yalın astronomidir: her gök cisminin gün gün nerede durduğu.