Doğum haritam neden her sitede farklı çıkıyor?

Evler gökyüzünü on iki bölüme ayırır ve bu çizgileri çizmenin birden fazla yolu var. Batılı sitelerin çoğunda varsayılan olan Placidus gökyüzünü zamana göre böler, bu yüzden evleri eşit çıkmaz. En eski yöntem olan ve birçok uygulamada varsayılan gelen tam burç sisteminde ise yükselen burcun tamamı 1. ev, sonraki burç 2. ev olur ve bu böyle sürer.

Gezegenlerin burcu ve derecesi değişmez. Değişen, düştükleri evdir; evlere dayanan her yorum da onunla birlikte değişir.

Örnekte on gezegenden 5 tanesi iki sistem arasında ev değiştiriyor.

Batı astrolojisi mevsimlere bağlı tropikal zodyakı kullanır: Koç 0°, Güneş'in mart ayında ekvatoru geçtiği noktadır. Vedik astroloji ise yıldızlara bağlı sideral zodyakı kullanır. Ekinoks noktası yıldızlara göre yavaşça kaydığı için bugün iki zodyak arasında yaklaşık 24° fark var.

Varsayılan olarak sideral hesaplayan bir site ya da Vedik astrolojiye dayanan bir uygulama her noktayı bu açı kadar geri alır. Bir burcun ilk 24 derecesindeki gezegen bir önceki burca düşer.

Örnek andaki Lahiri ayanamsası: 23,59°.

Açı, iki gezegen arasındaki derecedir: kavuşum için 0°, sekstil için 60°, kare için 90°, üçgen için 120°, karşıtlık için 180°. Gezegenler nadiren tam bu değerlerde durur, bu yüzden her hesaplayıcı bir pay tanır; buna orb denir. Ortak bir standart yok. Kimi siteler 10° ve üstüne izin verir, kimi 5° ya da daha azına.

Geniş orb daha çok açı bulur ve dar orbun açık bıraktığı büyük üçgen ya da T-kare gibi bir kalıbı tamamlayabilir. İki site aynı harita için farklı açılar listeliyorsa önce orblarını karşılaştır.

Örnekte bulunan açılar: dar orblarla 12, bizim orblarımızla 14, geniş orblarla 20. Tabloda yalnızca üç setten en az birinin kaçırdığı açılar var.

Dar: kavuşum 6°, sekstil 3°, kare 5°, üçgen 5°, karşıtlık 6°. Bizimki: kavuşum 8°, sekstil 4°, kare 7°, üçgen 7°, karşıtlık 8°. Geniş: kavuşum 10°, sekstil 6°, kare 10°, üçgen 10°, karşıtlık 10°.

Yükselen burç bir günde bütün zodyakı dolaşır, yaklaşık dört dakikada bir derece ilerler; Tepe Noktası ve ev başlangıçları da onunla birlikte kayar. Ay saatte yaklaşık yarım derece yol alır, gezegenler çok daha az.

Doğum kayıtlarında saat çoğu zaman çeyreğe ya da buçuğa yuvarlanır, aile hafızası ise daha da gevşektir. Yükselen derecen bir burcun sınırına yakınsa saatteki küçük bir değişiklik burcun kendisini değiştirebilir.

Harita Evrensel Zaman'a (UT) göre hesaplanır. Bu yüzden hesaplayıcının, doğduğun yerde o gün saatlerin ne gösterdiğini bilmesi gerekir. Kurallar sık değişti ve bugünün kurallarını geçmişe uygulayan bir site bir saat yanılabilir.

Türkiye bunun açık bir örneği. IANA saat dilimi veritabanına göre Türkiye'de saatler Nisan 1978'de UTC+3'e alındı ve kışlar dahil Ekim 1984'ün sonuna kadar orada kaldı. 1983 yazında bir saat daha ileri alınıp UTC+4'e geçildi. Sonra kışın yeniden UTC+2 kullanıldı; 2016'dan beri Türkiye bütün yıl UTC+3'te.

Bulgaristan'da 1945'ten 1979'a kadar yaz saati uygulanmadı. Almanya'da 1950'den 1980'e kadar yaz saati yoktu; Berlin 1945 ve 1947'nin bir bölümünde çift yaz saati, yani UTC+3 kullandı. Fransa saatlerini Haziran 1940'ta Alman saatine, UTC+2'ye aldı ve 1945 sonbaharından 1976'ya kadar yaz saati uygulamadı.

Veritabanının kendi belgeleri, 1970 öncesindeki birçok kaydın zayıf kaynaklara dayandığını açıkça söylüyor. Daha eski bir doğumda saatin neye göre yazıldığını doğum belgesinden ya da yerel arşivden kontrol et.

Site bugünün kuralını uygularsa

• İstanbul, 15 Ocak 1980, 14:30: saatler UTC+03:00 gösteriyordu. UTC+02:00 varsayan bir hesaplayıcı yükselen burcu İkizler 7°26′ yerine İkizler 23°09′ olarak bulur.
• Sofya, 15 Temmuz 1978, 14:30: saatler UTC+02:00 gösteriyordu. UTC+03:00 varsayan bir hesaplayıcı yükselen burcu Akrep 11°37′ yerine Akrep 0°03′ olarak bulur.

00:00 bir günün ilk dakikasıdır. 24:00 ise aynı günün sonudur ve ertesi günün 00:00'ıyla aynı andır. Gece yarısı diye yazılmış bir doğum, kaydın nasıl tutulduğuna göre iki tarihten birine düşebilir; iki harita arasında da tam bir gün fark olur.

Birçok form, saat bilinmediğinde de 00:00 yazar. O zaman yükselen burç ve evler tahminden ibarettir, Ay da 13 dereceye kadar sapabilir. Saatini bilmiyorsan bunu belirt: araçlarımız o durumda öğlen 12:00'yi kullanır, bu da Ay'ı iki yönde de yaklaşık 7° içinde tutar ve haritayı yaklaşık olarak işaretler.

Yükselen burç yalnızca saate değil boylama da bağlıdır: bir derecelik boylam, yıldız zamanında dört dakikaya karşılık gelir. Gerçek doğum yerin yerine başkenti ya da en yakın büyük şehri alan bir site, aynı saat dilimi içinde bile açıları kaydırır.

Tablo aynı saati, örnek tarihteki 14:30'u, üç Türk şehri için hesaplıyor. Enlem de evlerin büyüklüğünü değiştirir; bu en çok yüksek enlemlerde Placidus'ta hissedilir.

Doğum haritası aracı her haritanın altında saatini nasıl okuduğunu yazar: girdiğin yerel saat, o tarihte geçerli olan UTC farkı (yaz saatiyse belirtilir) ve bunun karşılığı olan Evrensel Zaman. Kullandığı ev sistemini ve orbları da yazar. UTC farkı, tarayıcına yerleşik IANA saat dilimi veritabanından gelir.

Placidus ile tam burç arasında tek bir düğme var; tropikal ile sideral arasında da öyle. Tam 00:00'da doğanlara bir not düşülür, saat bilinmiyorsa öğlen esas alınır ve bu açıkça yazılır.